Συναισθηματική vs Πραγματική Πείνα: Μάθε πώς να τις ξεχωρίζεις!
Πόσες φορές έχεις πιάσει τον εαυτό σου να ψάχνει κάτι να φάει, ενώ μόλις έχεις φάει κανονικό γεύμα; Ή να αναζητάς σοκολάτα όταν έχεις άγχος;
Αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα στη σχέση μας με το φαγητό: η συναισθηματική πείνα.
Η ικανότητα να διακρίνουμε τη βιολογική από τη συναισθηματική πείνα είναι κομβική για μια ισορροπημένη διατροφή, καλύτερη διαχείριση του βάρους και μια πιο “υγιή” σχέση με το σώμα μας.
Πάμε να δούμε κάποιες βασικές διαφορές!
Τι είναι η Πραγματική πείνα;
Η πραγματική πείνα είναι η φυσιολογική ανάγκη του σώματος για ενέργεια και θρέψη.
Χαρακτηριστικά:
- Εμφανίζεται σταδιακά
- Υπάρχει στο στομάχι. Το στομάχι γουργουρίζει και στέλνει ανά διαστήματα μηνύματα πως ήρθε ώρα για φαγητό
- Είναι υπομονετική, δηλαδή ενώ θα προτιμούσαμε να τρώγαμε σε σύντομο χρονικό διάστημα, μπορούμε να περιμένουμε
- Δεν θέλουμε κάποιο συγκεκριμένο φαγητό, δηλαδή αν πεινάμε πραγματικά θα καταναλώσουμε οτιδήποτε έχουμε εύκαιρο, ώστε να νιώσουμε πληρότητα ή κορεσμό
- Προκύπτει από την επιθυμία να θρέψουμε το σώμα μας, οπότε μόλις χορτάσει ο οργανισμός, τότε σταματάμε να τρώμε
Τι είναι η Συναισθηματική πείνα;
Η συναισθηματική πείνα ή αλλιώς emotional eating δεν πηγάζει από το σώμα, αλλά από το μυαλό και την καρδιά μας. Το φαγητό αποτελεί τον τρόπο για να “ξεφύγουμε” από μία ψυχολογικά άβολη κατάσταση, καθώς πιστεύουμε πως αυτό θα μας ανακουφίσει.
Χαρακτηριστικά:
- Έρχεται ξαφνικά και απαιτεί άμεση ικανοποίηση
- Συχνά “ζητάει” συγκεκριμένα φαγητά και δεν μπορούμε να νιώσουμε ικανοποίηση με την οποιαδήποτε τροφή
- Έχει σχέση συνήθως με ένα δυσάρεστο γεγονός που συνέβη. Τη μία στιγμή δεν σκεφτόμαστε καθόλου το φαγητό και την επόμενη πεινάμε πάρα πολύ.
- Δεν έχει άμεση σχέση με αίσθημα πείνας, αλλά με άγχος, πλήξη, μοναξιά, θυμό ή ακόμη και χαρά
- Δεν επέρχεται ικανοποίηση – μπορεί να συνεχίσεις να τρως και όταν νιώθεις πλήρης.
- Συνήθως οδηγεί σε ενοχή, ντροπή ή απογοήτευση. Κατηγορούμε τον εαυτό μας, δίνοντας παράλληλα υποσχέσεις πως «από αύριο θα επανορθώσω ξεκινώντας δίαιτα».
Πώς μπορείς να ξεχωρίσεις την πραγματική από τη συναισθηματική πείνα:
Πριν πας στην κουζίνα, σκέψου τα εξής:
- Πεινάει το στομάχι μου ή το συναίσθημά μου;
- Αυτό που θέλω να φάω θα με θρέψει ή απλά θα με ηρεμήσει;
- Πώς ένιωθα λίγο πριν θελήσω να φάω;
Μια απλή τεχνική είναι η κλίμακα πείνας – κορεσμού (1–10). Αν η πείνα σου είναι κάτω από 3, πιθανόν υπάρχει βιολογική πείνα. Αν όμως είναι στο 6–7 και η επιθυμία για κάτι γλυκό είναι ακατανίκητη, τότε ίσως μιλάμε για συναισθηματική πείνα.
Τι μπορώ να κάνω πρακτικά;
- Καταγραφή τροφίμων & συναισθημάτων: Κράτα ένα ημερολόγιο – σημείωσε τα συναισθήματα πριν και μετά το φαγητό. Ποιες καταστάσεις τα πυροδοτούν;
- Ενσυνειδητότητα στο φαγητό (Mindful Eating): Δοκίμασε να τρως σε ένα ήρεμο περιβάλλον, χωρίς αντιπερισπασμούς. Πριν αρχίσεις το γεύμα, πάρε μια ανάσα και σκέψου: «Πεινάω πραγματικά ή είναι κάτι άλλο που με ωθεί να φάω;»
- Δημιουργικές Εναλλακτικές: Αν καταλάβεις ότι είναι συναισθηματική πείνα, δοκίμασε να κάνεις μια σύντομη βόλτα, να ακούσεις την αγαπημένη σου μουσική, να κάνεις κάτι που θα σε χαλαρώσει, προτού καταφύγεις στο συνηθισμένο – το φαγητό.
Η κατανόηση της συναισθηματικής πείνας δεν έχει να κάνει με έλεγχο ή στέρηση, αλλά με σύνδεση με τις πραγματικές σου ανάγκες. Μην ξεχνάς ότι η συναισθηματική πείνα είναι φυσιολογική και η επικριτικότητα δεν είναι καλός σύμμαχος. Το σώμα, σου μιλάει – αξίζει να το ακούσεις με προσοχή και καλοσύνη.
Θέλεις να μάθεις περισσότερα για το emotional eating; Ανακάλυψε πώς τα συναισθήματα έχουν αντίκτυπο στη σχέση σου με το φαγητό, διαβάζοντας το άρθρο εδώ Emotional Eating: Μήπως είναι ο λόγος που δεν χάνεις βάρος;